Dlaczego tyjemy? Przyczyny i konsekwencje

Dlaczego tyjemy? To pytanie zadaje sobie wiele osób, które mają trudności z utrzymaniem szczupłej sylwetki. Otyłość i nadwaga podnoszą ryzyko wystąpienia wielu chorób

Prawie zawsze przyczyną tycia i otyłości  jest spożywanie pokarmów - kalorii w większej liczbie niż potrzebuje tego organizm, tzn. jest to wynik nadmiernego, w stosunku do potrzeb jedzenia. Konsekwencje otyłości i nadwagi to większe ryzyko wystąpienia wielu poważnych chorób.
Tyjemy ponieważ powiększa się nasz ciężar ciała, spowodowany gromadzeniem się w organizmie tłuszczu. Jednak samo zwiększenie ciężaru ciała nie świadczy jeszcze tyciu. Może być wynikiem rozwoju mięśni (np. u sportowców) lub wytężonej pracy mięśniowej.
Dlaczego tyjemy?
Przyczyny, które składają się na nadmierne spożywanie kalorii, są następujące w kolejności ich znaczenia:
1. Mała aktywność fizyczna
Człowiek XXI wieku to człowiek siedzący: w samochodzie, przed telewizorem, w pracy. Z obserwacji ludzi tyjących czy już otyłych, można się zorientować, że u większości z nich kłopoty z nadwagą zbiegły się z momentem rozpoczęcia spokojnego fizycznie, bardziej siedzącego trybu życia.
U młodych ludzi jest to związane zwykle z rozpoczęciem pracy zawodowej, studiów, często jest to wynikiem porzucenia uprawiania sportu.
U kobiet otyłość zbiega się z zamążpójściem i urodzeniem dziecka. Przejście na domowo-kuchenny tryb życia, w połączeniu z siedzącą pracą zawodową kończy się zwykle tyciem.
Powolne, stopniowo narastające tycie jest wyrazem starzenia się i związanej z tym niechęci do poruszania się, do tendencji do siedzenia i unikania wysiłku fizycznego.
Wynika również ze stopniowego, w miarę upływu lat obniża się przemiany materii. Obniża się zapotrzebowanie na kalorie, a chęć jedzenia dobrych pokarmów nie maleje i wtedy tyjemy.
Obecnie jedzenie nie jest dla człowieka jedynie sposobem zaspokojenia głodu, ale jest przyjemnością i rozrywką. Jemy nadprogramowo i niechętnie poddajemy się ograniczeniom w tym zakresie, natomiast niechętnie zmuszamy się do nadprogramowego wysiłku. Dlatego też zmniejszenie aktywności fizycznej, niezależnie czy jest wynikiem:
- wykonywania innej pracy zawodowej,
- starzenia się czy
- stabilizacji życiowej -  doprowadza do tycia.
Człowiek biologicznie przystosowany jest do wykonywania pracy mięśniowej o wiele cięższej niż obecnie, co powoduje zwiększone zapotrzebowanie na spożycie pokarmów. Zmiana trybu życia jaka nastąpiła na przestrzeni ostatnich lat na siedzący, mało aktywny i związane z tym małe zapotrzebowanie na kalorie jest w sprzeczności z utrwalonym prawdopodobnie genetycznie nawykiem większego spożycia.
O ludziach, którzy nie tyją nawet w przypadku, gdy prowadzą bardzo siedzący tryb życia, mówi się, że "nie mają skłonności do tycia". Natomiast o ludziach, którzy, brak ruchu przypłacają otyłością mówimy, że "są skłonni do tycia". Gdyby ludzie skłonni do tycia zdecydowali się na bardzo aktywny, połączony z ciężką praca fizyczną tryb życia, nie mieliby problemów z nadwagą, a liczba osób otyłych nie stanowiłaby problemu społecznego.
2. Zły sposób odżywiania się
Jedzenie obfite, bez umiaru i przy każdej okazji jest najprostszym przykładem złego odżywiania się. Często obżarstwo ma cechy nawyku rodzinnego, przechodzącego z pokolenia na pokolenie. Jest to jednak skrajny przypadek tycia z powodu wadliwego żywienia.
Częściej powodem tycia jest:
- nieregularne przyjmowanie posiłków - w ten sposób jemy rzadko, ale o wiele za dużo,
- podjadanie w przerwach pomiędzy zasadniczymi posiłkami,
- spożywanie w nadmiarze pokarmów węglowodanowych - mącznych i słodyczy.
Węglowodanom powszechnie przypisuje się rolę pokarmów tuczących. Węglowodany proste to cukier i jego przetwory oraz słodkie owoce. Węglowodany złożone to potrawy mączne, pieczywo. Jednak nawet żywiąc się samymi węglowodanami nie utyjemy, jeżeli ilość spożytych kalorii pozostaje w granicach naszego zapotrzebowania.
Węglowodany łatwo mogą tuczyć w przypadku nadmiernego ich spożycia, gdyż w ich postaci łatwo spożyć dużą liczbę kalorii, przewyższającą nasze zapotrzebowanie. Powiedzenie "mogą tuczyć" dotyczy ludzi w ogóle "skłonnych do tycia".
3. Napięcie nerwowe
Niemałe znaczenie dla powstania otyłości mają kłopoty, emocje, nerwowy i pełen napięć psychicznych tryb życia. Ludzi można podzielić na dwie kategorie:
- takich, którzy tracą apetyt i chudną w warunkach napiętej, nerwowej atmosfery;
- takich, którzy w nerwowych warunkach dostają wilczego apetytu i ciągle coś muszą jeść i tyją. Jest to dla nich lekiem uspokajającym, przywracającym równowagę psychiczną.
4. Wpływ otoczenia
Chodzi tu o duży nacisk otoczenia zmuszający do nadmiernego jedzenia, Po pewnym czasie przeradza się to w nawyk przejadania się i otyłość się utrwala.
Tego typu otyłość powstaje najczęściej u dzieci oraz charakterystyczna jest dla kobiet w ciąży i w okresie karmienia. U dzieci czynnikiem nacisku są kochające mamy i babcie, które podsuwają im bez przerwy coś do jedzenia.
U kobiet w ciąży i karmiących otoczenie również spełnia niekorzystną rolę, namawiając je do tzw. "jedzenia za dwoje".
Podsumowując:
OTYŁOŚĆ = SKŁONNOŚĆ DO TYCIA + NIEPRAWIDŁOWE ŻYWIENIE + NAPIĘCIE NERWOWE, EMOCJE + WPŁYW OTOCZENIA
Dolegliwości i schorzenia, których powodem jest otyłość, można podzielić na cztery grupy:
1. Schorzenia wynikające z nadmiernego ciężaru ciała
Nadmierny ciężar ciała powoduje nadmierne obciążenie kości, stawów i wiązadeł stawowych. Powierzchnie stawowe stale narażone są na nadmierny ucisk, wiązadła stawowe stale są napięte, usiłując utrzymać właściwą postawę ciała. Dochodzi do stopniowego występowania zmian chorobowych w tych narządach na tle przepracowania, u ludzi starych i młodych z dużą nadwagą, oraz u tych, u których otyłość trwa bardzo długo.
Objawem wyczerpania się aparatu więzadło-stawowego będą najpierw bóle w stawach, początkowo występujące podczas dużych wysiłków, marszów, podnoszenia ciężarów. W miarę trwania otyłości bóle mogą występować podczas leżenia, siedzenia czy stania.
Następnym etapem dolegliwości jest ograniczenie ruchomości kończyn i tułowia. W największym stopniu dotyczy to stawów, które dźwigają najwięcej całkowitego ciężaru ciała: stawów części lędźwiowej kręgosłupa, stawów biodrowych, kolanowych i stawów stopy.
Otyli głownie skarżą się na bóle w krzyżu. Wymienione dolegliwości ograniczają aktywność fizyczną, co zwiększa tycie, a to zniechęca i utrudnia stosowanie gimnastyki i ruchu.
2. Schorzenia, których przyczyną jest otłuszczenie całego ciała i narządów wewnętrznych
Gruba warstwa tkanki tłuszczowej pod skórą utrudnia termoregulację - ludzie otyli źle znoszą upały, a także pracę fizyczną.
Duże nagromadzenie tkanki tłuszczowej wokół narządów trawienia, a więc wokół jelit, trzustki, wątroby, żołądka utrudnia motorykę przewodu pokarmowego, a więc funkcje ruchowe niezwykle ważne dla sprawnego trawienia. Utrudnienia motoryki dróg żółciowych i trzustkowych jest powodem do większej skłonności do stanów zapalnych pęcherzyka żółciowego, do występowania kamicy dróg żółciowych.
Otyłość zmniejsza sprawność układu oddechowego.Otłuszczenie klatki piersiowej utrudnia ruchy oddechowe, gdyż mięśnie oddechowe muszą poruszać,oprócz klatki piersiowej, również grubą warstwą tkanki tłuszczowej. Oddech jest wtedy krótki, nie można sprawnie pracować fizycznie, bo nie można głęboko oddychać.
Duża ilość tkanki tłuszczowej wokół serca i naczyń wieńcowych jest przyczyną zwiększonej pracy tego narządu. Otłuszczenie klatki piersiowej oraz otłuszczenie serca powoduje ograniczenie wydolności ludzi otyłych. Męczą się oni szybko przy niewielkim wysiłku, a czasami nawet leżąc odczuwają brak powietrza, bicie serca.
Nie leczona otyłość może doprowadzić do trwałego uszkodzenia serca. Wystąpienie dolegliwości serca u człowieka otyłego jest sygnałem do natychmiastowego rozpoczęcia odchudzania.
3. Zaburzenia przemiany materii (metabolizmu) jako wynik otyłości
Długotrwała otyłość często powoduje cukrzycę. Jest to choroba, której przyczyną jest wydzielanie przez trzustkę za małej ilości insuliny, lub też niewydzielanie jej wcale. Najpierw dochodzi do stanu,który można określić jako przedcukrzycowy, a po pewnym czasie, jeśli otyłość nie będzie leczona, może dojść do wystąpienia pełnoobjawowej cukrzycy.
Otyłość sprzyja występowaniu miażdżycy, która z kolei prowadzi do niekorzystnych zmian w układzie krążenia. Występuje często nadciśnienie tętnicze.
Otyłość współistnieje z wieloma chorobami, nasila często ich przebieg i zwiększa zagrożenie życia. Jest ona tzw. czynnikiem ryzyka, np. w niedokrwieniu serca, co doprowadza często do zawału, nasila nadciśnienie tętnicze, choroby kości i stawów.
U kobiet otyłość nasila zaburzenia hormonalne objawiające się głównie jako zaburzenia miesiączkowania.
4.Psychiczne następstwa otyłości
Nieestetyczny wygląd, jaki powoduje otyłość i związane z nią dolegliwości mają duży wpływ na psychikę, zwłaszcza u ludzi młodych, a szczególnie u kobiet. Doprowadzając do kompleksów i napięć, zmniejszają energię życiową, są przyczyna konfliktów z otoczeniem oraz konfliktów małżeńskich. Na tym tle często dochodzi do powstawania nerwic.
Przerwanie tych negatywnych przyczyn i skutków możliwe jest przez odchudzanie. Nie należy jednak zapominać o fatalnych dla zdrowia skutkach złego odchudzania , kiedy mogą wystąpić niedobory składników mineralnych w ustroju, głównie żelaza oraz witamin. Dieta odchudzająca musi być dobrze skomponowana, różnorodna i nie ograniczająca zbyt dużą ilość kalorii.
kalkulator zapotrzebowania kalorycznego: http://bmi-online.pl/kalkulator-kalorii

Bibliografia:
"Otyłość bez tajemnic" - dr. med. Maciej Grójec